0
0

20 – آیا ضمانت اجرایی برای تأخیر در پرداخت های متعهد شده کارفرما برای پیمانکار وجود دارد؟

396 بازدید

آیا ضمانت اجرایی برای تأخیر در پرداخت های متعهد شده کارفرما برای پیمانکار وجود دارد؟

ورود کارفرمایان در این پست ممنوع است.

در این جلسه می خواهیم یکسری حرف های خودمانی را با پیمانکارانی بزنیم که دل نگران عدم انجام تعهدات مالی کارفرمای خود هستند.

این موضوع هم در مورد قراردادهای دولتی و هم در مورد قرادادهای خصوصی صادق است و بیشتر گریبان پیمانکاران و کارفرمایان را پس از خاتمه قرارداد می گیرد.

مخصوصاً اینکه یک دعوای مالی هم بین این دو دوست جاری شده باشد.

برای توضیح این پست از قانون مدنی، قانون آیین دادرسی مدنی، قانون برگزاری مناقصات و شرایط عمومی پیمان و بخشنامه 5090 استفاده خواهیم کرد.

و در نهایت ریسک های کارفرمایی و پیمانکاری را بصورت مجزا درصورت بروز این دعوای جذاب اعلام خواهیم کرد.

 

موضوع: واکنش پیمانکار در صورت عدم انجام تعهدات مالی توسط کارفرما

 

مسئله چالشی حقوقی/مدیریتی که این روزها اکثر پیمانکاران با آن درگیر هستند: "کار می کنم، ولی نمی توانم پولم را بگیرم."

 

جلسه ماهانه شرکت پیمانکاری "خرسندسازان" این بار هم در دفتر مرکزی شرکت تشکیل می شود. معاونین شرکت و دو سرپرست کارگاه پروژه های مثلاً فعال در جلسه حضور دارند و همگی منتظر قدوم پُربرکت مدیرعامل محترم شرکت جناب صریح القلم هستند. برخلاف معمول که این جلسه مثل حمام نسوان پر از شور و شوق و هیاهو است، گویی که خاک مرده پاشیده باشند، خاموشی مطلق بین دوستان جاریست.

این شرکت پیمانکاری ساختمان در حال حاضر دو پروژه در دست دارد. یکی با سرپرستی آقای علی نژاد که پروژه دولتی با بودجه عمرانی محسوب می شود و پروژه دیگر با یک کارفرمای خصوصی که سرپرستی آن را آقای حضرتی بر عهده دارد.

آقای صریح القلم که همیشه بوی عطرش قبل از خودش وارد میشه، با تأخیر 15 دقیقه ای وارد جلسه میشه و بدون تعارفات و خوش و بش های همیشگی، خودش رو روی یکی از صندلی های پشت میز کنفرانس پرت می کنه.

از قیافه ش پیداست که فکر چند کشتی غرق شده در دریاهای اطراف ذهنش رو مشغول کرده. بدون توجه به اطراف پیشونی پرچین خودش را که نشان دهنده سالها تجربه است، به دستش تکیه می زنه و با صدای بلند، مستقیم سر اصل مطلب میره.

"آقای علی نژاد، گزارش مالی."

وقتی علی نژاد صدای خالی از امید صریح القلم رو می شنوه، کمی خودش رو جابجا می کنه و خیلی آروم و خلاصه میگه:

"آقا چی بگم… 75% پیشرفت فیزیکی ولی 40% پرداخت مالی توسط کارفرما صورت گرفته. رئیس، دقیقا 5 ماه و 24 روز است که هیچ صورت وضعیتی پرداخت نشده، تازه آقایان نامه میزنند کرور کرور که چرا برنامه واقعی از برنامه اولیه عقب افتاده."

آقای صریح القلم از پشت صندلی بلند میشه و به سمت پنجره دفتر میره و با نگاهی عمیق، ساختمانهای اطراف رو برانداز می کنه و میگه:

"خوب آقای حضرتی شما بفرمایید."

آقای حضرتی با اعتماد به نفس خاصی، صداش رو صاف می کنه و با نگاهی پر از فخر به علی نژاد، شروع به صحبت میکنه:

"وضعیت دریافتی های مالی با توجه به تزریق اخیر بانک که کارفرمای اصلیه، خیلی بد نیست. فقط دوستان کارفرما شدیداً اصرار دارند که پروژه زودتر از موعد مقرر باید تموم بشه و البته میگن هیچ پاداشی هم بابت این تعجیل پرداخت نمیشه، فقط برین خدارو شکر کنین تو این زمان داریم به موقع صورت وضعیت رو پرداخت می کنیم."

آقای صریح القلم رو به دوستان خودش میگه:

"راست میگن. خدا پدر و مادرشون رو هم بیامرزه. تو بدترین شرایط به دادمون رسیدن. هرچند که ما هم به هیچ عنوان از کار کم نگذاشتیم."

و سپس روبه علی نژاد میکنه و میگه:

"آقای مهندس 50% از نیروهای فنی رو کاهش بده و نیروهای قسمت تأسیسات مکانیک و برق رو معرفی کن به پروژه آقای حضرتی و باهاشون شرط کن باید در اون پروژه بصورت شب کاری کار کنن."

علی نژاد که صریح القلم رو مثل پدرش دوست داره، به نشانه احترام از جا بلند میشه و با کلامی آرام میگه:

"اما امکان فسخ پیمان از طرف کارفرما وجود داره، هر چند که اونها تعهداتشون رو انجام ندادن."

صریح القلم میگه:

"برای این کاهش زمان و توقف، راه های قانونی زیادی هست. میخوام ببینم اینها جرأت فسخ کردن تو این شرایط رو دارند یا نه!"

و این بار صداش رو بلند تر می کنه و تمام افراد جلسه رو خطاب قرار میده:

"دوستان خوبم، با تمام قدرت ولی با سیاست پیش میریم."

 

در مواردی که کارفرما تعهدات خود را انجام نمی دهد، چهار استراتژی برای پیمانکار وجود دارد:

1- استراتژی تمدید زمانی 

2- استراتژی توقف عملیات

 3- استراتژی تعلیق 

4- استراتژی ختم پیمان

 

 

موضوع: تأخیر تعهدات مالی کارفرما

 

در ماده 11 آیین نامه تضمین معاملات دولتی اشاره دارد:

"ضمانت تأخیر تعهدات مالی مناقصه‌گزار (کارفرما) که طبق بند (ب) ماده (۱۰) قانون برگزاری مناقصات – مصوب ۱۳۸۳- باید در اسناد مناقصه و به تبع آن در قرارداد منعقده قید و تعهد گردد، بر اساس شاخص تورم اعلامیِ ‌‌بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعدیل و پرداخت می‌گردد."

ولی شما کدام کارفرمای دولتی را سراغ دارید که در متن قرارداد چنین بندی را قرار داده باشد و آیا بر اساس نشریه 4311 که در آن کارفرما، تنها مجاز به پر کردن جاهای خالی است، امکان استفاده از ماده 11 آیین نامه تضمین معاملات دولتی در مفاد قرارداد و پیوستهای آن ایجاد نمی شود؟

و یک سوال مهمتر: در صورت عدم استفاده از این ماده آیین نامه در قرارداد، آیا کارفرما را می توان ملزم به استفاده از آن کرد؟

در جواب به سوال مطرح شده این موضوع باید مورد توجه پیمانکار قرار گیرد که معمولا آیین نامه تضمین معاملات دولتی به عنوان پیوست قرارداد، مورد تأیید طرفین در زمان تبادل پیمان قرار می گیرد.

اگر این آیین نامه، ضمیمه قرارداد باشد، می تواند مورد ادعای پیمانکار قرار گرفته و به آن استناد نماید.

ولی اگر این آیین نامه ضمیمه قرارداد نباشد موضوع ادعای پیمانکار در تأخیر تعهدات مالی تنها دارای مفرّ دادگاهی می باشد و اصطلاحاً این دعاوی را از نوع خارج قراردادی می نامند.

بطور کلی دو واژه در حقوق مهندسی در بحث تعهدات مالی مطرح می گردد:

1- تأخیر پرداخت

2- تأخیر تأدیه

 

اگر در قراردادهای امضا شده طرفین بندی درج شده باشد که جریمه مشخص مالی برای تأخیر در تعهدات مالی کارفرما درج شده باشد، آن را تأخیر پرداخت می گویند و از زمان ثبت هرگونه تعهدی قابل ادعا برای پیمانکار می باشد. این دسته را ادعاهای قراردادی می نامند.

اگر در قراردادهای امضا شده طرفین هیچ بندی مبتنی بر درج جریمه تأخیر در پرداخت تعهدات مالی درج نشده باشد، موضوع تأخیر پرداخت تنها از طریق ثبت اظهارنامه و مسیر دادگاهی و صدور درخواست ممکن می باشد. این دسته را ادعاهای خارج قراردادی می نامند.

 

موضوع: تأخیر تعهدات مالی کارفرما

 

یکی از مهمترین مواد قانون آیین دادرسی که بایستی مورد توجه ویژه پیمانکاران قرار گیرد ماده 522 این قانون می باشد:

"در دعاوی که موضوع آن دِین و از نوع وجه رایج بوده و با مطالبه داین و تمکن مدیون، مدیون امتناع از پرداخت نموده، در صورت تغییر فاحش شاخص قیمت سالانه از زمان سررسید تا هنگام پرداخت و پس از مطالبه طلبه کار، دادگاه با رعایت تناسب تغییر شاخص سالانه که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد، محاسبه و مورد حکم قرار خواهد داد. مگر اینکه طرفین به نحو دیگری مصالحه نمایند."

 

نکته حائز اهمیت این ماده زمان، جاری شدن حق دریافت تأخیر در تعهد طرف مقابل می باشد که با عنوان مطالبه داین (طلبکار) در این ماده ذکر شده است.

 

من به عنوان پیمانکار، نامه تأیید صورت وضعیت خود را از کارفرما تحویل گرفته ام، ولی مبلغ این صورت وضعیت پرداخت نشده است.

آیا می توانم از زمان صدور نامه صورت وضعیت، ادعای تأخیر تادیه داشته باشم؟

 

بر اساس ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی:

پیمانکار می تواند از زمان تأیید صورت وضعیت توسط کارفرما که مدرکی دال بر اثبات دین کارفرما می باشد، ادعای تأخیر تادیه را تسلیم دادگاه نماید. ولی ممکن است در این راستا ادعایی از جانب کارفرما مطرح شود. مبنی بر اینکه مبلغ ادعایی مورد درخواست پیمانکار محل دعوای طرفین باشد و عدم صحت این ادعا، اصلا مورد پذیرش کارفرما نباشد.

 

من به عنوان پیمانکار بر سر صورت وضعیت قطعی با کارفرما دچار مشکل شده ام و بعد از کش و قوس های فراوان، دادگاه به نفع من رأی صادر کرده است.

از چه زمانی می توانم ادعای تأخیر تادیه از کارفرما داشته باشم؟

در این حالت ابتدا بایستی اصل ادعا ثابت شود تا در صورت ارائه مدارک و مستندات لازم از طرف پیمانکار و پذیرش آن از طرف دادگاه، موضوع تأخیر تادیه از زمان ارائه دادخواست به دادگاه ملاک عمل قرار می گیرد.

 

ماده 337 قانون مدنی می گوید:

"هر یک از بایع و مشتری حق دارد از تسلیم مبیع یا ثمن خودداری کند تا طرف دیگر حاضر به تسلیم شود، مگر اینکه مبیع یا ثمن ‌موجل باشد. در این صورت هر کدام از مبیع یا ثمن که حال باشد باید تسلیم شود."

 

این ماده معروف به اصل حق حبس می باشد هرچند که بین حقوقدان ها، استفاده از این ماده در قراردادهای پیمانکاری مشابه قراردادهای بیع، اختلافاتی وجود دارد.

 

کلمه حقوقی "موجل" در این ماده به معنای آن است که مدت مشخصی در قرارداد برای انجام تعهد طرفین مشخص شده باشد و با استناد به ماده 37 شرایط عمومی پیمان، این موعد بیست روز بعد از ارائه صورت وضعیت پیمانکار مشخص گردیده است.

استفاده از این ماده برای پیمانکاران در شرایط انتهایی پروژه و درحالتی که موضوع حل اختلاف به دادگاه ارجاع شده است، پیشنهاد می گردد. در سایر موارد استناد به آن همراه با دردسرهای بسیار زیادی خواهد بود.

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://aframis.com/?p=5444
اشتراک گذاری:

نظرات

0 نظر در مورد 20 – آیا ضمانت اجرایی برای تأخیر در پرداخت های متعهد شده کارفرما برای پیمانکار وجود دارد؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هیچ دیدگاهی نوشته نشده است.